Tölvusneiðmyndir (CT)

Undirbúningur

Enginn sérstakur undirbúningur fyrir komu.

Tímalengd og framkvæmd

Rannsóknin sjálf tekur um 10 mínútur. Stundum þarf aðdrekka skuggaefni um hálftíma fyrir rannsókn (ein matskeið af skuggaefni sem blandað er í 0,5L af vatni).

Frábendingar

Engar algerar frábendingar.

Það eru þó vissar frábendingar við gjöf skuggaefnis, sem oft er gefið í rannsókninni.
Ef grunur er um þungun eru þessar rannsóknir ekki gerðar nema í neyðartilfellum.

Þungun – brjóstagjöf

Ef grunur er um þungun eru þessar rannsóknir gerðar nema í neyðartilfellum. Sjálf röntgengeislunin hefur ekki áhrif á brjóstagjöf.
Sjá nánar í kaflanum um skuggaefni sem oft er gefið í rannsókninni.

Tilgangur

Tiltölulega einföld og fljótleg rannsóknaraðferð. Hún nýtist á mjög breiðu sviði og nánast öllum líffærum.

Tæknin

Tölvusneiðmynd er útfærsla af röntgentækninni. Notaðir eru röntgengeislar, sem eru í eðli sínu ljósgeislar. Þeir eru þó það orkumiklir að þeir ná að miklu leyti í gegn um fast efni. Vefir líkamans hindra geislana í mis miklu mæli. Loft, t.d. í lungum hindrar geislana nánast ekkert, fita og vöðvar meira, og bein mjög mikið.

Myndlampi og stafrænn móttakari snúast umhverfis sjúklingin og byggir upp þvívíða mynd af því svæði sem á að rannsaka. Þessi gögn er svo hægt að skoða á tölvuskjá frá öllum hliðum.

Geislun

Í umhverfi okkar er alltaf til staðar geislun, bæði frá jörðinni og geimnum/sólinni og er kölluð náttúrleg geislun. Geislavarnir ríkisins hafa umsjón og eftirlit með þessum þáttum þmt. tækjum í læknisfræðilegri myndgreiningu.

Með stöðugri tækniþróun krefjast rannsóknir minni geislun og hefur því geislun við hverja rannsókn minnkað margfalt frá því sem áður var.

Skuggaefni

Skuggaefni er gefið til þess að fá betri aðgreiningu á innri líffærum auk þess sem skuggaefnis “upphleðsla” í vefjum getur gefið upplýsingar um eðli þeirra. Skuggaefni er oftast gefið í æð en einnig stundum um munn eða í þarm.

Ekki er sjaldgæft að frábendingar fyrir skuggaefnisgjöf séu fyrir hendi. Þar ber helst að nefna þekkt ofnæmi gegn skuggaefni, þó er það ekki algjör frábending þar sem hægt er að gefa fyrirbyggjandi lyf fyrir skuggaefnisgjöf. Ekki er mælt með skuggaefnisgjöf ef nýrnabilun er til staðar og ekki er mælt með notkun ákveðinna sykursýkislyfja í tengslum við skuggaefnisgjöf. Geislafræðingurinn sem framkvæmir rannsóknina metur hvort einhverjar frábendingar séu fyrir hendi.

Niðurstöður

Niðurstöður eru sendar tilvísandi lækni. Ef senda á afrit af niðurstöðum til annarra lækna eða meðferðaraðila er það sjálfsagt. Reynt er eftir fremsta megni að senda svör sem fyrst og eru þau yfirleitt send innan 3 tíma. Í einstaka tilfellum getur það þó dregist. Það veltur meðal annars á umfangi rannsóknarinnar og hvort þarf að afla upplýsinga um fyrri rannsóknir sem gerðar hafa verið.